fbpx
Joga w rehabilitacji chronicznego zapalenia trzustki

Joga w rehabilitacji chronicznego zapalenia trzustki

W tym badaniu przeanalizowano korzyści płynące z 12-tygodniowego programu jogi Iyengara u 30 osób z chronicznym zapaleniem trzustki, schorzeniem, które może powodować silny ból, w szczególności po posiłku. Przed programem jogi wszyscy uczestnicy doświadczali bólu, niepokoju i utraty masy ciała, które wiążą się z zapaleniem trzustki. Wszyscy byli leczeni w klinice, która oferowała wszechstronne podejście medyczne do leczenia zapalenia trzustki. Doświadczony nauczyciel jogi prowadził trzy jednogodzinne zajęcia w każdym tygodniu. 12-tygodniowy program rozpoczęło 30 uczestników, a ukończyło go 24.

Wnioski: badacze porównali subiektywnie oceniany ból, stosowanie leków przeciwbólowych i masę ciała na początku interwencji i po 12 tygodniach, pod jej koniec. Uczestnicy zgłaszali zmniejszenie bólu o 62% oraz zmniejszone o 36% stosowanie leków przeciwbólowych. Uczestnicy zyskali również średnio 2,2 kg masy ciała (5% średniej wyjściowej masy ciała).

To badanie stanowi poparcie idei, że joga może pomóc w chronicznym bólu. Silnym punktem tego badania jest to, że nie mierzono w nim tylko subiektywnie ocenianego bólu, ale również ważny kliniczny wskaźnik w chronicznym zapaleniu trzustki (przybieranie na wadze). Ważnym ograniczeniem tego badania jest brak grupy kontrolnej, co pozwoliłoby na porównanie pomiędzy interwencją opartą na jodze i standardową opieką medyczną lub inną interwencją.

Źródło: Gut, 55, 1051.

Autorzy: Sareen S. i Kumari V.

Kontakt: Grantham and District Hospital, United Lincolnshire Hospitals NHS Trust, 6 Norton St., Grantham NG31 6BY, UK. Surinder_sareen@yahoo.com

To streszczenie zostało pierwotnie opublikowane w Yoga Therapy in Pratice, magazynie wydawanym przez International Association of Yoga Therapists. Opublikowano za pozwoleniem.  

This summary is based on one that originally appeared in Yoga Therapy in Practice, published by the International Association of Yoga Therapists. Used with permission. 

Wykonalność i akceptowalność stosowania jogi regenerującej w leczeniu uderzeń gorąca – badanie pilotażowe

Wykonalność i akceptowalność stosowania jogi regenerującej w leczeniu uderzeń gorąca – badanie pilotażowe

Badacze z Veterans Affairs Medical Center w San Francisco i Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco przeprowadzili badanie pilotażowe zastosowania jogi regenerującej w leczeniu uderzeń gorąca u kobiet po menopauzie. 14 kobiet w wieku pomenopauzalnym (średnia wieku 58), które doświadczały od umiarkowanych do dotkliwych uderzeń gorąca, uczestniczyło w 8-tygodniowej interwencji opartej na jodze, zaplanowanej i prowadzonej przez dwoje certyfikowanych instruktorów jogi z bogatym doświadczeniem w pracy z kobietami w wieku okołomenopauzalnym i pomenopauzalnym.

Uczestniczki najpierw wzięły udział w 3-godzinnych warsztatach, podczas których wprowadzono osiem pozycji: balasana (pozycja dziecka), adho mukha svanasana (pies z głową w dół), baddha konasana (pozycja spętanego kąta w siadzie), upavistha konasana (pozycja kąta w szerokim siadzie), viparita karani (pozycja nóg uniesionych na ścianie), setu bandha sarvangasana (pozycja mostu z podparciem), supta baddha konasana (pozycja spętanego kąta w leżeniu z podparciem) i savasana (pozycja trupa). Kobiety następnie wzięły udział w ośmiu cotygodniowych 90-minutowych zajęciach z jogi i zostały poproszone o ćwiczenie w domu przynajmniej godzinę co najmniej trzy razy w tygodniu.

Co ciekawe, to badanie zostało opisane jako badanie wykonalności i akceptowalności, co oznacza, że jednym z głównych celów badania było ustalenie, że możliwe jest rekrutowanie kobiet po menopauzie do interwencji opartej na jodze i zatrzymanie ich w niej z powodzeniem. Badacze mówili o 93% retencji uczestniczek, spośród których 92% wzięło udział w przynajmniej 7 z 8 sesji. Uczestniczki ćwiczyły w domu średnio 170 minut w tygodniu. Podczas kontroli po 3 miesiącach 75% uczestniczek mówiło, że nadal ćwiczą pozycje jogiczne, których nauczyły się podczas interwencji. 44% uczestniczek nauczyło się nowych pozycji. W ramach badania akceptowalności badacze zapytali uczestniczki, co było najbardziej uciążliwym elementem badania. Najczęstszą odpowiedzią było znalezienie czasu na ćwiczenie jogi w domu (38,5%). Uczestniczki sugerowały, że materiały pomocnicze do ćwiczenia jogi w domu, takie jak wideo-przewodniki lub ulotki mogłyby przynieść poprawę interwencji.

W badaniu stwierdzono również, że uczestniczki odnotowały spadek częstotliwości uderzeń gorąca o 31% i zmniejszenie ich intensywności o 34% w tygodniu 8. w porównaniu z początkiem badania. Autorzy omawiają jeden możliwy mechanizm tego, jak joga regenerująca może ulżyć w objawach pojawiających się po menopauzie: redukuje pobudzenie współczulne, które może przyczynić się do występowania uderzeń gorąca. Choć w badaniu nie mierzono zmian w pobudzeniu współczulnym, autorzy cytują inne badania, w których wykazano takie zmiany po ćwiczeniu jogi.

Źródło: Maturitas. Opublikowano on-line (wrzesień 2006).

Autorzy: Cohen B.E., Kanaya A.M., Macer J.L., Shen H., Chang A.A. i Grady D.

Kontakt: Beth E. Cohen, San Francisco VA Medical Center, General Internal Medicine Section (111A1), 4150 Clement Street, San Francisco, CA, 94121, United States. Beth.Cohen@uscf.edu.

To streszczenie zostało pierwotnie opublikowane w Yoga Therapy in Pratice, magazynie wydawanym przez International Association of Yoga Therapists. Opublikowano za pozwoleniem.  

This summary is based on one that originally appeared in Yoga Therapy in Practice, published by the International Association of Yoga Therapists. Used with permission. 

Wstępna ewaluacja programu LifeForce Yoga jako interwencji terapeutycznej w depresji

Wstępna ewaluacja programu LifeForce Yoga jako interwencji terapeutycznej w depresji

Abstrakt: Coraz częściej w literaturze odnotowuje się skuteczność jogi jako interwencji w celu zmniejszenia objawów depresji. W niniejszym naturalistycznym badaniu pilotażowym przeanalizowano skuteczność programu LifeForce Yoga w redukcji zgłaszanych objawów depresji i innych objawów związanych z nastrojem. Próba składała się z 94 osób, które wypełniły kwestionariusz subiektywnej oceny przed udziałem w pięciodniowym treningu LifeForce Yoga. 54 spośród tych osób wypełniło ten sam kwestionariusz po dwóch tygodniach po pierwszym treningu, podczas których ćwiczyły w domu, a 33 osoby wypełniły ten kwestionariusz dwa miesiące po pierwszym treningu. Testy powtarzanych pomiarów ANOVA wykazały efekt główny czasu, wskazując, że średnie wyniki objawów spadały znacznie wraz z kolejnymi punktami czasowymi w niemal wszystkich interesujących badaczy wskaźnikach skuteczności. Testy t post-hoc wykazały, że statystycznie istotne zmiany miały miejsce przed 1. a 2. punktem w czasie i następnie w dużym stopniu utrzymywały się od punktu 2. do 3. Te wyniki sugerują, że uczestnictwo we wszechstronnym programie jogi, zaprojektowanym specjalnie pod kątem nastroju, może prowadzić do redukcji objawów depresji i powiązanych z nią stanów fizycznych lub nastrojów.

Autorzy: Shannon M. Bennett, MA (Uniwersytet Kalifornijski, Los Angeles, Semel Institute for Neuroscience and Human Behavior), Amy Weintraub, MFA, E-RYT (LifeForce Yoga Healing Institute), Sat Bit S. Khalsa, PhD (Wydział Medycyny, Brigham and Women’s Hospital, Harvard Medical School, MA)

To streszczenie zostało pierwotnie opublikowane w Yoga Therapy in Pratice, magazynie wydawanym przez International Association of Yoga Therapists. Opublikowano za pozwoleniem.  

This summary is based on one that originally appeared in Yoga Therapy in Practice, published by the International Association of Yoga Therapists. Used with permission. 

Joga dla osób w podeszłym wieku z artretyzmem – badanie pilotażowe

Joga dla osób w podeszłym wieku z artretyzmem – badanie pilotażowe

Abstrakt: Aby zbadać, czy zajęcia z jogi mogą zmniejszyć objawy artretyzmu u osób w podeszłym wieku, zaproponowano zajęcia z jogi raz w tygodniu 23 osobom w podeszłym wieku (średnia wieku 71; 19 z 23 osób miało zdiagnozowany artretyzm) w czterech różnych instytucjach na seniorów w Harlemie Wschodnim w Nowym Jorku. Większość uczestników miała portorykańskie lub hiszpańskojęzyczne pochodzenie, wszyscy mieli niskie dochody i niewielką wiedzę o jodze albo niewielkie doświadczenie z nią. Na początku i na końcu sześciotygodniowego programu jogi zebrano subiektywne oceny poziomów bólu, sztywności i bezsenności. Analizy statystyczne wykazały znaczną poprawę w przypadku bólu i sztywności, z efektami o dużej wielkości. Zajęcia nie miały znacznego wpływu na bezsenność. 22 spośród 23 uczestników mówiło, że ćwiczyło oddech i pozycje w domu. Wyniki tego badania pilotażowego stanowią obiecujące dowody na to, że zajęcia z jogi mogą zredukować ból i sztywność u osób w podeszłym wieku z artretyzmem. Badanie ukazało również wykonalność tego rodzaju interwencji: zajęcia grupowe prowadzone dla seniorów w miejscu, gdzie mieszkają lub załatwiają sprawy, uwzględniające różnice w możliwościach i stanie zdrowia.

Słowa kluczowe: joga, seniorzy, starzenie się, artretyzm, ból, sen

Korespondencja: 309 East 108 Apt 2A, NY, NY 10029. Tel.: 646-684-3484. E-mail: egrhansen@gmail.com.

To streszczenie zostało pierwotnie opublikowane w Yoga Therapy in Pratice, magazynie wydawanym przez International Association of Yoga Therapists. Opublikowano za pozwoleniem.  

This summary is based on one that originally appeared in Yoga Therapy in Practice, published by the International Association of Yoga Therapists. Used with permission. 

Joga kręgosłupa

Joga kręgosłupa

Kręgosłup na drodze do samadhi
Kręgosłup zajmuje centralne miejsce w ćwiczeniach hatha jogi. Oryginalnie asana (pozycja), pranayama (głębokie oddychanie) i inne techniki stanowiły jedynie wstęp i przygotowanie do kulminacyjnej praktyki jogi, czyli medytacji (dhyana), która to z kolei miała zaowocować osiągnięciem samadhi – zjednoczenia.

Medytacja to proces długotrwały i czasochłonny. Do praktykowania jej potrzebne są długie godziny siedzenia bez ruchu. Każdy, kto próbował kiedyś medytacji na siedząco musiał zmierzyć się, jeśli nie z bólem kręgosłupa, to z pewnością z wielkim dyskomfortem w postaci boleśnie napiętych mięśni. Już sama pranayama wykonywana na siedząco ukazuje trudności w utrzymaniu prawidłowej (zalecanej) pozycji kręgosłupa. Aby przygotować kręgosłup do tego wysiłku, jogini ćwiczyli asany. Nie jest to oczywiście jedyny powód wykonywania przez nich codziennej praktyki tych ćwiczeń, ale z pewnością jeden z najważniejszych. Po prostu bez silnego i elastycznego kręgosłupa nie da się wykonywać ćwiczeń oddechowych, ani tym bardziej medytować.

Jest też inny, ważny aspekt tematu: fizjologia jogi mówi o kanale sushumna biegnącym równolegle do rdzenia kręgowego oraz o idzie i pingali – spolaryzowanej energii, która łącząc się z czasem w wyniku praktyk jogi wytwarza nowy rodzaj energii zwanej kundalini. Kundalini podnosi się w kierunku głowy zajmując kanał sushumna i w ten sposób dociera do siódmej czakry zwanej sahasrara. Dopiero ten proces zapewnia głębokie samadhi. Z historii znane są fakty wchodzenia w samadhi przez wielkich joginów nawet na okres tygodnia i w tym czasie oni cały czas siedzieli! Tak więc, zdrowy i „czysty” kręgosłup potrzebny był również dla specyficznych procesów energetycznych jogi. Tyle teoria jogi.

Kręgosłup w stresie
Współczesny człowiek – zabiegany, przepracowany, powtarzający monotonne czynności w niezmiennych pozycjach ciała nie potrzebuje zdrowego kręgosłupa w tak wzniosłych celach. Po prostu: dobrze by było gdyby nie bolał, bo to obniża jakość życia i potrafi odebrać jego radość. Ból płynący z lędźwi, krzyża czy szyi masowo uśmierzamy lekarstwami. Maskowanie problemu sprawia, że ten się pogłębia. W efekcie coraz więcej osób z przypadłościami kręgosłupa to przypadki operacyjne. A można by temu zapobiec… Zdrowie kręgosłupa zapewnia bowiem regularna praktyka asan. Asany działają profilaktycznie, a odpowiednio zaordynowane przez specjalistę pomagają także w poważnych przypadkach terapeutycznych. Techniki wykorzystywane podczas wykonywania asan, takie jak: napięcia izometryczne, stretching, trakcje, kokontrakcje, wyciągi, ćwiczenia z obciążeniem, w odciążeniu, autorelaksacje mięśniowe czy relaksacja nerwowo-mięśniowa są bowiem powszechnie stosowane w rehabilitacji.

Joga kręgosłupa
Charakterystyczne dla systemu jogi jest to, że kręgosłup ćwiczony jest bez oderwania od narządu ruchu jako całości. To oznacza, że podczas wykonywania zróżnicowanej sekwencji asan dotykamy również problemów leżących gdzie indziej i nie mających pozornie wpływu na ewentualny ból, czy dysfunkcję kręgosłupa. Dotyczy to na przykład stanu i funkcji stawów obwodowych, napięcia mięśni posturalnych, czy też w ogóle poziomu pobudzenia części współczulnej autonomicznego układu nerwowego. Z praktyki terapeutycznej wynika, że praca nad tymi „pobocznymi” problemami przynosi bardzo szybkie i wymierne korzyści, chociażby w postaci zniesienia uciążliwego bólu.

Na sesjach poświęconych dolegliwościom kręgosłupa dąży się do przywrócenia jego pełnej ruchomości (elastyczności). Jest to proces stopniowy i wymaga regularnego powtarzania zaleconej sekwencji asan. Niezwykle ważne jest dostosowanie asan, zakresu ich wykonania, jak również dawkowania w nich wysiłku (ćwiczenia są najczęściej dość męczące) do potrzeb, możliwości i ograniczeń pacjenta, co podyktowane najczęściej jest rodzajem dysfunkcji kręgosłupa.

Ordynowanie tego rodzaju ćwiczeń w celach leczniczych przeprowadzać może wyłącznie osoba posiadająca wykształcenie medyczne (fizjoterapeuta, lekarz). Jest to niezwykle ważne gdyż nieumiejętne aplikowanie ćwiczeń jogi doprowadzić może do poważnych komplikacji zdrowotnych.

Zaangażowanie i samoobserwacja – klucze do sukcesu.
Profesjonalista korzystając z genialnego narzędzia, jakim są ćwiczenia jogi może zdziałać wiele dobrego. Ale tylko przy odpowiednim zaangażowaniu pacjenta, który jest w stanie podjąć wysiłek samoobserwacji. Wykorzystanie skoncentrowanej uwagi podczas wykonywania pozycji jogi jest niezbędne jeżeli myśli się o poprawie stanu zdrowia. Bez pełnej świadomości wykonywanych czynności (oddech, ustawienia anatomiczne, ruch) ciężko jest uzyskać naprawdę dobry efekt. Rolą terapeuty jest takie pokierowanie pracą pacjenta, aby ten uzyskał głęboką świadomość ruchu, jako działania anatomicznego oraz oddechu jako czynnika wspomagającego. Dzięki powiązaniu ruchu z oddechem uzyskujemy bardzo konkretne efekty terapeutyczne: normalizację tonusu mięśniowego (szczególnie mięśni posturalnych), przywrócenie pełnej ruchomości sprawnych strukturalnie segmentów kręgosłupa, prawidłową długość mięśni (odprowadzenie przykurczy mięśniowych), optymalną ruchomość stawów obwodowych, odciążenie powierzchni stawowych i poprawę smarowania stawów poprzez stymulację elementów śródstawowych odpowiedzialnych za „smarowanie” i wreszcie – co niezwykle ważne – przywracamy prawidłową postawę poprzez reedukację ruchową, poprawę propriocepcji (czucia głębokiego), wzmocnienie osłabionych grup mięśniowych i rozciągnięcie nadmiernie napiętych, a także przywrócenie symetrii ciała co jest bardzo ważne dla narządu ruchu jako całości. Te „skomplikowane” procesy dzieją się w prostych ćwiczeniach, które ustawione są w określone sekwencje. To sprawia, że praktyka asan nie jest skomplikowana i ćwiczenia te może wykonywać każdy.

Ale pod pewnymi warunkami…
Jak wiadomo diabeł tkwi w szczegółach dlatego należy mieć świadomość, że najważniejsze jest kto uczy tych ćwiczeń i kto ustala procedury. Bardzo często zachodzi potrzeba zindywidualizowania programu ćwiczeń. Asany wykonywane terapeutycznie w tzw. szkołach jogi mogą działać niekorzystnie z kilku powodów. Chociażby z tego względu, że o sukcesie w terapii decyduje wiele czynników, a jednym z ważniejszych jest prawidłowe rozpoznanie, które – w przypadku schorzeń kręgosłupa – powinno opierać się na wywiadzie, badaniu i ocenie badań obrazowych (RTG, rezonans magnetyczny czy tomografia komputerowa).

Takie podejście proponujemy w naszej Pracowni.

Bartosz Niedaszkowski, październik 2009

Działanie pozycji odwróconych na organizm człowieka

Działanie pozycji odwróconych na organizm człowieka

Niniejsze opracowanie powstało na podstawie publikacji Raman K., A matter of Health. Integration of Yoga and Western Medicine for Prevention and Cure, Chennai (Madras), 1998. Wszelkie pytania i wątpliwości prosimy kierować do autora powyższej publikacji.

Pozycje odwrócone są wyjątkową grupą asan. Tego typu pozycje nie występują w żadnym innym systemie ćwiczeń. Ich najważniejszym zadaniem jest odwrócenie negatywnego działania grawitacji na nasze ciała.  Z punktu widzenia fizjologii, asany te zapobiegają stagnacji w krążeniu i opadaniu organów, zwiększają też dotlenienie komórek. Ma to duży wpływ na utrzymanie dobrego zdrowia. Inwersje to zdecydowanie najważniejsze asany  (szirszasana czyli stanie na głowie, nazywana jest wręcz „królową asan”), ich wykonywanie powinno być stałym elementem codziennej praktyki.

 

Działanie pozycji na serce i układ krwionośny. Podczas wykonywania pozycji odwróconych zwiększa się powrót żylny i krew dopływa do serca bezwysiłkowo. Pojemność minutowa serca wzrasta, jednak bez wzrostu ciśnienia i częstości serca (osoby całkiem zdrowe mogą wykonywać poszczególne asany z tego rodzaju nawet po 15 minut każda, zakładając, że instruktaż został przeprowadzony przez profesjonalistę). Miesień sercowy jest masowany poprzez ucisk przepony (szczególnie korzystnie na poprawę jego kurczliwości wpływa setu bandha sarvangasana).

Dzięki praktyce pozycji odwróconych elastyczność aorty i głównych naczyń krwionośnych zostaje zachowana z wiekiem, jak również nie dochodzi do ograniczenia perfuzji mózgowej, co jak wiadomo może prowadzić do udarów i otępienia starczego. Pozycje odwrócone powinny być stosowane jako podstawowe narzędzie w profilaktyce udarów niedokrwiennych. Biorąc pod uwagę, że w przypadkach terapeutycznych pozycje te wykonywane są w sposób zmodyfikowany i z użyciem odciążających przyborów, są one zasadniczo bezpieczne dla osób cierpiących na różne schorzenia. Oczywiście krążenie tętnicze w mózgu zwiększa się w pozycjach odwróconych, ale tętnica mózgowa rozszerza się przyjmując więcej krwi zapobiegając wzrostowi ciśnienia i prędkości przepływu. Badania dowiodły, że nawet wewnątrz gałkowe ciśnienie żylne nie rośnie, jeśli pozycje wykonywane są poprawnie. To sprawia, że również osoby z określoną postacią jaskry mogą wykonywać ćwiczenia bezpiecznie.

 

Działanie pozycji odwróconych na układ oddechowy. Podczas zwiększonego powrotu żylnego w płucach otwiera się więcej żył płucnych i kapilar, co daje lepsze krążenie płucne. W trakcie rytmicznego oddychania na skutek zwiększania ucisku płuc na przeponę ćwiczony jest cały aparat dolnych dróg oddechowych, bez jednoczesnego zwiększenia zużycia tlenu. Z czasem zwiększa się pojemność życiowa płuc, a dzięki głębokiemu oddychaniu w tych pozycjach, polepsza się krążenie komórek T i B, wpływających na odporność układu oddechowego. Poprawia się również krążenie w górnych drogach oddechowych, otwierają się zatoki i odżywiana jest prawidłowo błona śluzowa. Zmniejsza się zapadalność na alergie i infekcje.

 

 Działanie pozycji odwróconych na układ nerwowy i hormonalny. Wszystkie pozycje z tego rodzaju relaksują współczulny układ nerwowy – a co za tym idzie regulują napięcie naczyń krwionośnych i mięśni. W związku z tym wykorzystuje się je w terapii nadciśnienia. Pobudliwość neuronów zachodzi odwrotnie w stosunku do aktywności układu. U pacjentów z podwyższonym ciśnieniem, neurony „męczą się” z powodu ich nadmiernej aktywności. W trakcie wykonywania pozycji odwróconych neurony te są “wyciszane”. W efekcie tego procesu wielu pacjentów twierdzi, że czują się jakby spali w trakcie wykonywania tego rodzaju asan. Jest to związane z wyczerpaniem nerwowym – swoistym “przegrzaniem” układu i w takim wypadku praktyka asan odwróconych regulując podstawowe procesy fizjologiczne regeneruje organizm. Gruczoły wydzielania wewnętrznego znajdujące się w mózgu są odżywiane z uwagi na doskonałe ukrwienie (szczególnie w staniu na głowie). W ogóle z uwagi na anatomiczne połączenia między układem nerwowym i hormonalnym, tonizowanie jednego oddziałuje na drugi. Szczególne znaczenie ma tu obniżanie pobudliwości układu współczulnego. Podczas stania na głowie podwzgórze, wzgórze oraz jądro podstawne są poddawane perfuzji krwi. Pozycja „schładza” te obszary i „uśmierza” je. Można to odczuć w trakcie praktyki w postaci uczucia chłodnej twarzy, co jest spowodowane przede wszystkim termoregulacyjnym działaniem podwzgórza. Związane z wiekiem neurologiczne dysfunkcje nie występują w tych obszarach. Tarczyca i gruczoły przytarczyczne są dobrze ukrwione w świecy i pługu z powodu docisku brody. Technika ta (zwana jalandhara bandha) masuje gruczoły, poprawiając ich ukrwienie. Pozycje te na początku łagodzą tarczycę, a później działają stymulująco. Obie pozycje zapobiegają dysfunkcjom gruczołu tarczowego. Nadnercza odpoczywają, a później są energetyzowane.  [1]

Przygotował i opracował Bartosz V. Niedaszkowski

 

[1]  Raman K., A matter of Health. Integration of Yoga and Western Medicine for Prevention and Cure, Chennai (Madras), 1998, str. 316