Co to jest choroba Scheuermanna
Choroba Scheuermanna to schorzenie, które pojawia się w wieku młodzieńczym, jednak jej skutki są widoczne w strukturze kręgosłupa przez całe życie. Objawia się aseptycznym, czyli jałowym stanem zapalnym trzonów kręgów, a jego przyczyna jest jak dotąd nieznana. Choroba Scheuermanna często przebiega bezobjawowo, a stopień jej nasilenia może być bardzo różny.
Dotyka ona od 0,4 nawet do nawet 8 proc. populacji. Ubytki kostne, które powstają w wyniku tej choroby tzw. guzki Schmorla pojawiają się najczęściej w odcinku piersiowym, ale również w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Powodują znaczne zaburzenie mechaniki kolumny kręgosłupa i degradację struktury krążka międzykręgowego. Skutkuje to bardzo często nieuświadomioną dyskopatią.
To, co może wskazywać na przebycie choroby Scheuermanna to pogłębiona kifoza piersiowa, czyli charakterystyczna postawa pleców okrągłych. Jednak w niektórych przypadkach pojawia się nie pogłębienie lecz wypłaszczenie kifozy.
Diagnozowanie choroby Scheuermanna
Badaniem najlepiej obrazującym strukturę trzonu kręgu wraz z krążkiem międzykręgowym jest rezonans magnetyczny. Wywiad z pacjentem niestety nie daje pełnego obrazu właśnie ze względu na bezobjawowość choroby Scheuermanna i jej odległe umiejscowienie w czasie. Wykrycie tej choroby w trakcie jej trwania może zmniejszyć jej skutki, nie może jej jednak wyleczyć. Jeśli podejrzewasz, że może ona dotyczyć również Ciebie, konieczna jest wizyta u fizjoterapeuty i przeprowadzenie pełnej diagnostyki, mającej na celu wykrycie skutków choroby. To pozwoli na ustalenie dalszego postępowania i dobranie ćwiczeń, które będą pomagać, a nie szkodzić.
Postawa ciała po chorobie Scheuermanna
Po przebyciu choroby Scheuermanna typowe jest pogłębienie kifozy piersiowej, dokładnie tak jak w wadzie postawy o nazwie plecy okrągłe. Trzeba pamiętać, że wady postawy występują również u osób dorosłych i mają dużo poważniejsze konsekwencje niż te same problemy stwierdzone u dzieci.
Nie znając historii kręgosłupa, łatwo jest zaszkodzić poprzez zbyt głęboką i aktywną korekcję kifozy. I o ile w przypadku wady postawy hiperkorekcja może być jak najbardziej uzasadniona, o tyle w przypadku Scheuermanna może być to bardzo szkodliwe. Dlatego, mając do czynienia z tego typu wadą, ważne jest przeprowadzenie głębszej diagnostyki, aby poznać jej przyczynę. Szczególnie, jeśli zależy nam na bezpiecznym ćwiczeniu jogi. Pozwoli to rozpoznać potencjalne zagrożenia i mam nadzieję skłoni do refleksji nad sposobem, w jaki praktyka asan ma przebiegać.
Praktyka jogi przy chorobie Scheuermanna
Przeciwwskazania
Osoby, które praktykują jogę, powinny wiedzieć, czy przeszły chorobę Scheuermanna. Są one bowiem szczególnie narażone na uszkodzenia w wyniku wykonywania ćwiczeń jogi. Szczególnie niebezpieczne są uszkodzenia powstałe na skutek zbyt głębokich i forsownych rotacji kręgosłupa. Niebezpieczne są również zbyt głębokie wyprosty i zgięcia, które mogą doprowadzić do pogłębienia pęknięcia struktury krążka międzykręgowego. Przeciwskazane są także osiowe obciążenia kręgosłupa, czyli przede wszystkim stanie na głowie i klasyczna świeca.
Korzyści z ćwiczeń jogi dla pacjentów po chorobie Scheuermanna
Odpowiednio dobrane ćwiczenia jogi (tzw. joga medyczna) mogą ogromnie pomóc osobom dotkniętym chorobą Scheuermanna. Konieczne jest jednak zindywidualizowane podejście i dobranie odpowiedniego zestawu ćwiczeń. Takich, które nie będą szkodzić, a będą utrzymywać stan funkcjonalny na optymalnym poziomie, pozwalając przy tym cieszyć się dobrodziejstwami ćwiczeń jogi. Przeczytaj także o rehabilitacji kręgosłupa – jak skutecznie leczyć jogą.
Postępowanie terapeutyczne u osoby dorosłej odczuwającej skutki przebytej w młodości choroby Scheuermanna jest inne niż w przypadku dziecka, u którego choroba ta została właśnie zdiagnozowana.
Odpowiednio zaaplikowane ćwiczenia jogi niosą ze sobą wymierne korzyści dla osób odczuwających skutki choroby Scheuermanna. Są to:
Korekcja posturalna
Korekcja posturalna w tym przypadku jest możliwa na tyle, na ile pozwala ciało pacjenta. Jest to kwestia bardzo indywidualna, ponieważ każdy pacjent po przebyciu choroby Scheuermanna ma nieco inne możliwości i nieco inne ograniczenia. Umiejętnie poprowadzona joga pozwala w sposób bezpieczny osiągnąć korekcję posturalną.
Osiowe odciążenie kręgosłupa
Dzięki dobrze dobranym ćwiczeniom jogi kręgosłup zostaje osiowo odciążony. Takie odciążenie przynosi ulgę w często występujących u pacjentów po chorobie Scheuermanna bólach kręgosłupa. Dodatkowo dzięki jodze pacjent ma do dyspozycji cały asortyment narzędzi w postaci ćwiczeń. Dzięki nim ma możliwość prewencji dalszych konsekwencji w postaci postępujących zmian zwyrodnieniowych w obrębie kolumny kręgosłupa. A przynajmniej radykalne ich spowolnienie. Niestety pacjenci po chorobie Scheuermanna są na nie szczególnie narażeni.
Poprawa ruchomości kręgosłupa
Odpowiednio dobrane ćwiczenia jogi poprawiają ruchomość kręgosłupa w tym miejscach, w których jest to możliwe, na tyle na ile pozwala ciało pacjenta. Ogromnie ważne jest, aby nie przekraczać granic możliwości kręgosłupa w poszczególnych jego odcinkach. W wyniku choroby Scheuermanna powstają pewne kompensacyjne zmiany, Ich naruszanie oraz zbyt radykalna korekcja może spowodować uszkodzenie kręgosłupa. Dlatego hiperkorekcja jest niewskazana. Może ona doprowadzić do uszkodzenia zwapnień powstałych na skutek choroby Scheuermanna lub do uszkodzenia krążków międzykręgowych.
Kluczowe jest, aby odcinkowo poprawiać ruchomość w sposób fizjologiczny, czyli na tyle, na ile pozwala ciało bez naruszania tych struktur kręgosłupa, które uległy trwałemu zesztywnieniu.
Joga daje możliwość poprawy odcinkowej ruchomości kręgosłupa. Tego typu terapię powinien prowadzić fizjoterapeuta, który zna budowę pacjenta i jego obraz radiologiczny oraz umie pokierować tym procesem. Taką terapię pacjentów po chorobie Scheuermanna prowadzę w moim gabinecie fizjoterapii i jogi medycznej.
Poprawa odcinkowa kręgosłupa poprawia jakość życia. Zmniejsza ryzyko uszkodzeń w innych obszarach narządu ruchu, np. poprawa ruchomości w przejściu piersiowo-lędźwiowym przynosi pacjentowi ulgę w obszarze szyjnym i lędźwiowym.
Poprawa funkcji narządów wewnętrznych
Odpowiednio dobrane ćwiczenia jogi poprawiają funkcje narządów wewnętrznych poprzez poprawę krążenia w tych narządach. Przyczyniają się też do zwiększenia przestrzeni dla ruchu klatki piersiowej podczas oddychania. Osoby po przebytej w młodości chorobie Scheuermanna, u których występuje duże zesztywnienie w obrębie odcinka piersiowego, mają problemy z głębszym oddychaniem wtedy, gdy jest ono potrzebne np. podczas wysiłku. Poprawa ruchomości klatki piersiowej zwiększa możliwość swobodnego jej rozprężania, dzięki czemu płuca mają więcej przestrzeni dla swojego fizjologicznego ruchu. Ruchomość klatki piersiowej wpływa także na narządy w jamie brzusznej. Jama brzuszna i klatka piersiowa są ze sobą powiązane biomechanicznie, zaś relacja między nimi jest kluczowa dla zdrowia i ogólnego poczucia komfortu. Ta relacja jest regulowana dzięki jodze. Ćwiczenia jogi poprawiają funkcje narządów wewnętrznych i zmniejszają napięcie w obrębie jamy brzusznej i klatki piersiowej.
Ogólny poziom sprawności
Joga podnosi ogólny poziom sprawności, który składa się na zadowolenie z życia i funkcjonowanie ciała.
Ćwiczenia jogi:
- poprawiają wszystkie funkcje organizmu,
- regulują relacje między poszczególnymi obszarami narządu ruchu,
- przyczyniają się do zwiększenia długości spoczynkowej mięśni,
- stabilizują odcinkowo kręgosłup,
- odciążają stawy.
Osoba po chorobie Scheuermanna może być dzięki jodze medycznej w pełni zaopiekowana w sposób stricte terapeutyczny, czyli taki, który spełnia wszystkie kryteria algorytmu postępowania w leczeniu ww. problemu, ale jednocześnie ma również zapewnioną profilaktykę wtórną.