Jeśli rozpoczynasz swoją przygodę z jogą, masz do wyboru kilka jej stylów, takich jak ashtanga, vinyasa czy klasyczna joga. Jest to zdecydowana zmiana w porównaniu z latami 90-tymi, kiedy joga w Polsce dopiero raczkowała i kiedy ja rozpoczynałem swoją praktykę. Chcę dziś podzielić się z Tobą moją wiedzą i 30-letnim doświadczeniem, aby pomóc Ci podejść świadomie do tego wyboru.
Klasyczna metodyka wykonania asan
U zarania wszelkich stylów jogi leży tzw. podejście klasyczne. Zostało ono zdefiniowane przez jednego z najważniejszych kodyfikatorów jogi – Patandżalego. Jego Jogasutry mówią m.in. o tym, czym jest asana. Jest to nieruchoma pozycja, w której praktykujący poszukuje stabilności i swego rodzaju wygody. Od strony metodyki wykonania asana zawiera wzór geometryczny, według którego należy ułożyć swoje ciało i w nim wytrwać. Wykonanie asany składa się z następujących etapów:
- pozycji wyjściowej,
- wejścia w pozycję,
- pozycji właściwej zawierającej określoną geometrię ćwiczenia (kształt). Definiuje ona, w którym miejscu w przestrzeni znajduje się poszczególny obszar ciała.
- wyjścia z pozycji z powrotem do pozycji wyjściowej.
Wykonanie właściwej pozycji niesie ze sobą bardzo konkretne zadania. Może to być np. skręcenie nogi lub ręki, napięcie odpowiedniego mięśnia czy wyciągnięcie określonej części ciała. Zadaniem ćwiczącego jest także obserwacja całego procesu trwania w pozycji oraz poczucie własnego ciała. Do tego potrzebny jest czas i to on właśnie bardzo mocno definiuje wykonanie klasycznej asany. Na początku czas ten jest podyktowany możliwościami i ograniczeniami osoby ćwiczącej.
Jeśli ćwiczenie jest symetryczne, można je zakończyć po przejściu przez wszystkie etapy. Jeśli jest niesymetryczne, trzeba je powtórzyć na drugą stronę, aby zachować symetrię i tzw. wyrównanie. Oczywiście poszczególne asany mogą różnić się konkretnymi składowymi wykonania. Jest to podyktowane ich geometrią w stosunku do wektora oddziaływania grawitacyjnego.
Korzyści z klasycznego podejścia do jogi
Klasyczne podejście do ćwiczeń jogi daje głębokie zrozumienie ich anatomii oraz świadomość swojego ciała w danym ćwiczeniu. Pozwala wejść w kontakt ze sobą i ze swoim ciałem. Czas, który poświęcasz na wykonanie asany, pozwala Ci poznać swoje ograniczenia w sposób bezpieczny. Możesz skonfrontować się ze swoim blokiem fizjologicznym oraz zaobserwować, jak twoje ciało, psychika i emocje reagują na ten blok. Masz czas na wejście w świadomość doświadczania swojego ciała. Daje to ogromne możliwości stopniowego pokonywania bloków. Zwiększa świadomość ruchu. Od strony fizjoterapeutycznej prowadzi do uzyskania stabilności w pozycji, stabilizacji odcinkowej, miejscowej i globalnej.
Takie podejście buduje zrozumienie, czym jest praktyka asan. Poznanie każdej z nich jest jak nauka alfabetu. Poznając poszczególne pozycje jogi, zaczynasz rozumieć, czym jest Twoje doświadczenie cielesności i energii Twojego ciała – psychicznej, emocjonalnej, fizjologicznej. To rozszerza Twoją świadomość.
Dla mnie to doświadczenie jest całkowicie wyczerpujące i pełne, ale dla wielu osób może to być za mało.
Ashtanga i vinyasa jako dynamiczne formy jogi
Aby zacząć praktykować bardziej dynamiczne formy jogi jak vinyasa czy ashtanga joga, musisz najpierw zrozumieć asany w ujęciu klasycznym. Tak jak najpierw trzeba się nauczyć alfabetu, by móc tworzyć wyrazy, zdania, a potem wiersze czy poematy. Tak samo jest w przypadku jogi. Od praktyki asan w ujęciu klasycznym można przejść do vinyasy, a następnie do ashtanga jogi, w której wykonuje się określone sekwencje często w trybie aerobowym.
Takie podejście zapewnia gradację stopnia trudności.
Nie biorę tu w ogóle pod uwagę elementu terapeutycznego jogi i jej oddziaływania na narząd ruchu. Przeczytaj więcej o terapii jogą. Z mojego fizjoterapeutycznego doświadczenia wynika, że osoby z jakimkolwiek problemem czy dysfunkcją w obrębie narządu ruchu nie powinny uprawiać żadnej dynamicznej formy jogi i mogą praktykować asany jedynie w oparciu o klasyczne założenie. Do mojego gabinetu fizjoterapii i jogi medycznej bardzo często trafiają osoby doświadczone urazem w trakcie wykonywania dynamicznych form jogi. Nie chcę przez to powiedzieć, że są one złe. Uważam jednak, że trzeba dobrze poznać podstawy, aby móc rozwijać się w bardziej złożonych metodykach. Jednocześnie ogromnie ważne jest utrzymanie skupienia i uwagi oraz zrozumienie, co należy zrobić w danej asanie.
Błędem jest rozpoczęcie praktyki jogi od razu od dynamicznej jej formy. Osoby początkujące nie wiedzą, na czym polega wykonanie danej asany. Nie rozumieją, co mają zrobić w poszczególnych ruchach. Ich uwaga skupiona jest na ciągłej zmianie pozycji. Bardziej absorbuje je przechodzenie od jednej pozycji do drugiej niż nieruchome trwanie w asanie. Zachowanie nieruchomej pozycji staje się wyzwaniem trudnym nie tylko fizycznie, ale również emocjonalnie. Konfrontuje ono z blokami oraz niewygodą, która powstaje w wyniku doświadczenia bloków w ciele. Z punktu widzenia anatomii i fizjologii jest to proszenie się o problem, którego wystąpienie będzie tylko kwestią czasu.
Dlatego zanim przejdziesz do praktyki dynamicznych form jogi, tak ważne jest zrozumienie prawidłowych technik poszczególnych asan pod kątem anatomii i fizjologii, sformułowanie swoich potrzeb oraz doświadczenie swoich ograniczeń i możliwości.