Co to jest koksartroza?
Koksartroza jest to choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego. Obejmuje zazwyczaj obydwa stawy biodrowe, jednak może rozwijać się nierównomiernie, powodując degenerację chrząstki stawowej w sposób bardziej zaawansowany po jednej ze stron.
Koksartroza jest to bardzo częsta przypadłość, która przez pierwsze lata przebiega bezobjawowo. A ponieważ może zacząć rozwijać się u osób po 35 roku życia, jej bezobjawowość jest szczególnie groźna i często uniemożliwia wczesne zdiagnozowanie choroby.
Przyczyny koksartrozy
- genetyczne;
- nieleczona dysplazja stawów biodrowych;
- choroby wieku młodzieńczego jak np. choroba Perthesa;
- środowiskowe – związane z trybem życia (siedzący tryb życia nie sprzyja zdrowym biodrom);
- metaboliczne jak np. dieta. Zaburzenia gospodarki węglowodanowej uszkadzają chrząstkę stawową. Przeczytaj więcej o diecie niskowęglowodanowej;
- pourazowe – związane z aktywnością ruchową;
- nadwaga i otyłość. Na skutek otyłości z wiekiem istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia koksartrozy na skutek chronicznego przeciążenia stawu.
Objawy koksartrozy
Typowe objawy charakteryzujące chorobę zwyrodnieniową biodra:
- ograniczenie rotacji wewnętrznej stawu biodrowego. Jest to jeden z najbardziej charakterystycznych objawów koksartrozy.
- ograniczenie ruchomości zgięciowej biodra.
Bardzo często osoby ćwiczące jogę są w stanie zauważyć wczesne symptomy koksartrozy podczas swojej praktyki asan. Jednak nie każdy to potrafi. Zaś biorąc pod uwagę powszechność występowania tego schorzenia w naszym społeczeństwie, wszystkim osobom po 35. roku życia zdecydowanie zalecam wizytę u fizjoterapeuty. Profesjonalista będzie w stanie ocenić stan funkcjonalny i zasygnalizować konieczność dalszej diagnostyki.
Badaniem najlepiej obrazującym koksartrozę jest zdjęcie RTG stawów biodrowych.
W wyniku choroby zwyrodnieniowej biodra dochodzi również do:
- utraty możliwości wyprostu stawu biodrowego,
- przykurczów mięśniowych w stawach biodrowych,
- zaników mięśniowych.
Jest to rozwinięty zespół objawów koksartrozy. Na tym etapie ból biodra jest często już nie do zniesienia i uniemożliwia codzienne funkcjonowanie łącznie ze snem.
Dlatego bagatelizowanie symptomów koksartrozy to poważny błąd, który niesie ze sobą bardzo duże cierpienie. Zdecydowanie można by tego uniknąć dzięki odpowiednio wczesnej diagnostyce i właściwym poprowadzeniu każdego przypadku z odpowiednią indywidualizacją programu terapii.
Biodro w zaawansowanym stadium koksartrozy wymaga interwencji chirurgicznej w postaci endoprotezoplastyki, czyli wymiany chorego stawu na sztuczny. Aby operacja ta przyniosła satysfakcjonujące rezultaty, koniecznie należy przeprowadzić ją w tzw. oknie czasowym. Zrobienie tego zbyt wcześnie jest niewskazane, ale odwlekanie tego zbyt długo jest jeszcze bardziej szkodliwe. Zabieg trzeba jednak zaplanować ze sporym wyprzedzeniem, ponieważ czas oczekiwania jest dość długi.
Koksartroza a joga
Osobom, które chcą rozpocząć praktykę jogi w szkole jogi zdecydowanie zalecam konsultację u fizjoterapeuty, który praktykuje jogę. Dzięki temu możliwe jest ustalenie ograniczeń, wyznaczenie kierunku pracy, poznanie wskazań i przeciwwskazań do wykonywania poszczególnych asan. Takie badanie przeprowadzam z pacjentami mojego gabinetu fizjoterapii i jogi medycznej podczas konsultacji fizjoterapeutycznej.
Ważne: koksartroza jest zdecydowanie bardzo poważnym przeciwwskazaniem do wykonywania niektórych asan.
Dlatego bardzo ważne jest, by wiedzieć, że jest się dotkniętym tą chorobą. Wielu pacjentów ćwiczących jogę w szkołach jogi, którzy zgłaszają się do mojego gabinetu nie zdawało sobie sprawy z występowania u siebie koksartrozy.
Osoby wykonujące ćwiczenia jogi są nastawione przeważnie na pogłębianie zakresów ruchu. I nie chodzi tu tylko o zwiększanie długości spoczynkowej mięśni, ale także o pogłębianie ruchu w stawach.
W przypadku koksartrozy, w której ograniczenie ruchu pochodzi ze stawu biodrowego, pogłębianie zakresu ruchu kończy się tragicznie. Powoduje bowiem uszkodzenie powierzchni stawowej i ból nie do wytrzymania. U tych osób wyciszenie bólu jest w zasadzie niemożliwe i jedynym sposobem na dokonanie tego jest wymiana stawu biodrowego. Bardzo poważnym błędem jest również próba przeczekania występujących objawów, próba przećwiczenia bloku i rozćwiczenie stawu, do czego uczestnicy zajęć w szkołach jogi są niejednokrotnie zachęcani.
Co dobrego niesie ze sobą joga w przypadku koksartrozy
W przypadku koksatrozy ćwiczenia jogi mogą zaszkodzić, ale mogą też bardzo pomóc. Wszystko zależy od tego, jak są prowadzone (zgodnie z anatomią i fizjologią człowieka) i czy uwzględniają indywidualne wskazania i przeciwwskazania.
Ogromnie ważna jest świadomość, że jest się chorym. Występowanie koksartrozy wyklucza wykonywanie niektórych asan. Zaś pokonywanie na siłę ograniczeń ruchowych w biodrze jest szkodliwe.
Od strony rehabilitacyjnej prowadzenie koksartrozy powinno:
- usuwać przykurcze mięśniowe,
- zapobiegać zanikom mięśniowym,
- monitorować stan biodra poprzez uważną pracę z ciałem.
Wszystkie te elementy spełniają odpowiednio dobrane i prawidłowo wykonywane ćwiczenia jogi. Prawidłowo wykonywane – czyli zgodnie z anatomią i fizjologią ludzkiego ciała. Dodatkowo asany powinny być dobrane indywidualnie do danego pacjenta, ponieważ każdy przypadek jest inny. Tego typu rehabilitację może wykonywać jedynie przygotowany do tego fizjoterapeuta, który dodatkowo doskonale zna ćwiczenia jogi. Tego rodzaju terapię jogą oferuję pacjentom mojego gabinetu fizjoterapii i jogi medycznej Yoga Medica.
Koksartroza jest procesem postępującym i nie zakłada się, że można go zatrzymać. Niemniej wielu z moich pacjentów w wyniku ćwiczeń jogi doświadczało znacznego spowolnienia procesu zwyrodnieniowego.
Joga medyczna jest efektywnym sposobem rehabilitacji zarówno przedoperacyjnej jak i pooperacyjnej. Rehabilitacja jogą po operacji wstawienia endoprotezy biodra przeprowadzona przez doświadczonego fizjoterapeutę pomaga powrócić do pełnej sprawności.