Choroby ginekologiczne dotykają kobiety w każdym wieku. Niektóre są bardzo bolesne, inne po prostu męczące i znacznie obniżają jakość życia. Regularna praktyka jogi i refleksoterapia mogą znacznie pomóc poradzić sobie z tego rodzaju schorzeniamia, a nawet całkowicie je wyeliminować.
PMS – Zespół napięcia przedmiesiączkowego
PMS to zespół różnych objawów – somatycznych i psychicznych, które występują u kobiet w różnym wieku przed wystąpieniem miesiączki i mogą utrzymywać się także w pierwszych dniach jej trwania. PMS jest związany ze zmianami hormonalnymi poprzedzającymi menstruację.
Do fizycznych objawów PMS należą:
- nadwrażliwość piersi
- bóle brzucha
- bóle głowy
- bóle pleców
- zatrzymanie wody w organizmie
- wzdęcia
- zaparcia
- bóle
- bezsenność
Psychiczne objawy PMS to:
- napięcie emocjonalne
- zmienność nastroju
- stany lękowe i depresyjne
Ćwiczenia jogi pomagają zredukować zarówno fizyczne jak i psychiczne objawy PMS. Odpowiednio dobrane asany działają rozkurczowo, zapobiegają zaparciom i oczywiście pomagają w bólach pleców. Stymulacja receptorów nerek zapobiega zatrzymywaniu wody w organizmie.
Stymulacja receptorów nadnerczy redukuje produkcję kortyzolu i tym samym zmniejsza stres i niepokój.
Stymulacja trzustki pomaga w utrzymaniu odpowiedniego poziomu cukru we krwi.
Asany normalizują pracę jajników i regulują wydzialanie hormonów. Stymulacja receptora przysadki mózgowej reguluje wydzielanie prolaktyny – hormonu odpowiedzialnego za tkliwość i bolesność piersi.
Ćwiczenia jogi działają również antystresowo i w połączeniu z savasaną (głęboką relaksacją) przyczyniają się do zmniejszenia napięcia emocjonalnego oraz zwalczają bezsenność.
Endometrioza
Endometrioza charakteryzuje się występowaniem komórek endometrium, czyli błony śluzowej macicy poza macicą. Ogniska endometrialne mają postać krwawiących pęcherzyków, które po wygojeniu tworzą tkankę bliznowatą. Występują najczęściej w obrębie jajników, otrzewnej, w przewodzie pokarmowym lub układzie moczowym. Endometrioza jest chorobą estrogenozależną i dotyka najczęściej kobiet w wieku rozrodczym, czyli między 15 a 45 rokiem życia.
Najczęstszym objawem endometriozy jest ból, który rozpoczyna się przed miesiączką i doskwiera także podczas jej trwania. Może mieć charakter rozlany lub miejscowy. Najczęściej występuje w biodrach, w okolicy zatoki Douglasa (zachyłek otrzewnej, znajdujący się między tylną ścianą macicy a przednią ścianą odbytnicy), dokucza również przy wypróżnianiu. Endometrioza prowadzi do zaburzeń miesiączkowania, a nieleczona do niepłodności. Czynniki przyczyniające się do występowania endometriozy to:
- wczesna pierwsza miesiączka
- krótkie cykle miesiączkowe
- długie krwawienia menstruacyjne
- czynniki genetyczne
Oprócz bólu innymi objawami endometriozy są:
- nieregularne cykle
- biegunki i zaparcia
- wzdęcia
- częstomocz
- bóle nóg, kręgosłupa, barków
- zmęczenie
- wahania nastroju
- PMS
Ćwiczenia jogi działają wspomagająco w przypadku endometriozy i przyczyniają się do zmniejszenia intensywności skurczów mięśniowych, relaksacji macicy, brzucha i dolnego odcinka kręgosłupa, których napięcie jest wywołane reakcją na chroniczny ból.
Joga w połączeniu ze indywidualnie dobranymi ziołami i zabiegami ajurwedy przyczynia się do znacznej poprawy stanu zdrowia, a nawet całkowitego wyleczenia.
Zaburzenia menstruacji
Menstruacja jest naturalnym, cyklicznym procesem polegającym na złuszczaniu się endometrium, czyli błony śluzowej macicy objawiającym się krwawieniem. Średnio cykl menstruacyjny wynosi 28 dni, jednak jest to kwestia indywidualna każdej kobiety i możliwe są niewielkie nieregularności, które nie muszą oznaczać choroby. Jednak znaczące zmiany w długości odstępów pomiędzy miesiączkami są niepokojącym objawem, który powinien skłonić do wykonania badań i przeprowadzenia diagnostyki.
Przyczyną zaburzeń miesiączkowania mogą być:
- ciąża
- perimenopauza
- zaburzenia hormonalne
- dysfunkcja jajników,
- mięśniaki macicy
- niedoczynność tarczycy
- nadmierny wysiłek fizyczny
- stres
Przy zaburzeniach menstruacji ćwiczenia jogi mogą bardzo pomóc Powinny być praktykowane bardzo regularnie i dostosowane do etapu cyklu miesięcznego.
W przypadku występowania bólu brzucha i skurczów pomocne będą takie asany jak:
- baddha konasanę
- supta baddha konasanę
- upavistha konasanę
- supta virasana
- virasana
Przy obfitych krwawieniach warto dodać także do tego zestawu:
- uttanasanę,
- pascimottanasanę,
- kurmasanę,
- urdhva prasarita padasanę ze stopami i nogami opartymi o ścianę,
- adho mukha svanasanę,
- padangusthasanę z wklęsłymi plecami
- prasarita padottanasanę tylko z wklęsłymi plecami.
Przy braku miesiączki lub opóźnionym pokwitaniu, spowodowanym niedorozwojem przysadki mózgowej, szczególnie pomocne są pozycje odwrócone, skręty oraz pozycje wyprostne
W przypadku bolesnych miesiączek bardzo ważna jest regularna praktyka (poza miesiączką) pozycji stojących, skłonów do przodu, pozycji siedzących i leżących, pozycji odwróconych i skrętów.
Przy obfitym krwawieniu podczas regularnej menstruacji zaleca się całkowity wypoczynek i zaprzestanie ćwiczeń . Ewentualnie można wykonywać takie pozycje jak: baddha konasana, supta baddha konasana, upavistha-konasana, cykl virasany oraz supta virasana.
Takie same zalecenia stosuje się przy obfitych krwawieniach, które występują nieregularnie .
Główne przyczyny tego schorzenia to:
- włókniaki,
- guzy,
- przemieszczenie macicy,
- stan zapalny
- poronienie
W przypadku zbyt ubogich miesiączek, które mogą być spowodowane niedorozwojem macicy lub niewykształceniem się jajników lub gruczołów dokrewnych ważne jest, aby zwrócić uwagę na to, aby podczas wykonywania pozycji stojących przesuwać mięśnie i organy brzucha w kierunku kręgosłupa oraz do góry w kierunku klatki piersiowej, by uniknąć nadmiernego nacisku na macicę.
Przy wydłużonych cyklach miesiączkowych szczególnie zalecane są pozycje odwrócone i wyprostne.
Natomiast przy cyklach skróconych skłony do przodu, pozycje siedzące i leżące.
Mięśniaki macicy
Mięśniaki macicy, są łagodnymi zmianami nowotworowymi żeńskich narządów płciowych. Są to guzy macicy zbudowane z mięśni gładkich oraz z tkanki łącznej. Czynniki ich powstawania nie są do końca znane. Do ryzyka ich powstawania przyczyniają się:
- wczesne pojawienie się pierwszej miesiączki i późne ostatniej,
- czynniki genetyczne
- otyłość
- nadciśnienie tętnicze
- nadmierna produkcja lub zwiększona wrażliwość na estrogeny.
Biorąc pod uwagę lokalizację mięśniaków możemy wyróżnić:
- mięśniaki podśluzówkowe,
- mięśniaki śródścienne,
- mięśniaki podsurowicówkowe,
- mięśniaki uszypułowane oraz
- mięśniaki o złożonej topografii w obrębie mięśnia macicy, np. obejmujące całą grubość mięśnia macicy.
Do najczęstszych objawów mięśniaków zaliczamy:
- nadmierne krwawienia miesiączkowe,
- dolegliwości bólowe w obrębie brzucha i kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego
- częstomocz
- zaparcia.
Mięśniaki są diagnozowane na podstawie dwuręcznego badania ginekologicznego i badania ultrasonograficznego – USG narządu rodnego.
Podstawową formą leczenia mięśniaków macicy jest zabieg chirurgiczny. U kobiet w wieku reprodukcyjnym wykonuje się zabieg miomektomii, czyli wyłuszczenia mięśniaków. Inną nieoperacyjną metodą jest embolizacja naczyń, czyli wprowadzenie do naczynia krwionośnego odżywiającego macicę materiału, który powoduje jego zamknięcie i obumarcie. U kobiet w wieku menopauzalnym wykonuje się zabieg histerektomii, czyli usunięcia macicy wraz z jajowodami. Możliwe jest również leczenie farmakologiczne łagodzące objawy, jednak nie spowoduje ono zniknięcia mięśniaków.
W przypadku pojawienia się mięśniaków macicy, ćwiczenia jogi są najbardziej efektywne, gdy zostaną wprowadzone w początkowym stadium choroby, gdy te nie są jeszcze duże. W większości przypadków regularna praktyka jogi pozwala uniknąć inwazyjnych metod leczenia tego schorzenia. Asany odwrócone, takie jak stanie na głowie czy świeca zamykają dopływ krwi do mięśniaków na czas trwania w pozycji, dzięki czemu krew płynie do innych miejsc (zmniejszenie przepływu krwi w macicy powoduje „wysuszanie” mięśniaków). Regularna praktyka tych pozycji zapobiega krwawieniu z mięśniaków do którego może dojść podczas menstruacji (polepsza się mechanizm wazokonstrykcji – termin oznaczający skurcz mięśni gładkich w ścianie naczyń krwionośnych).
Dodatkowo Supta baddha konasana i pozycje stojące rozciągają macicę i zmniejszają przekrwienie mięśniaków dzięki czemu zmniejsza się ból menstruacyjny. Uspokaja się układ nerwowy, jajniki podlegają regulacji.
Regularna praktyka pozycji wyprostnych powoduje zmniejszenie wyściółki macicy i zapobiega nadmiernemu zagęszczeniu się tkanek.
Pozycje skrętne powodują ściskanie jajników i macicy, a tym samym niedokrwienie podczas wykonywania danej asany i napływ świeżej krwi do organów po jej zakończeniu. Jest to szczególnie ważne dla regulacji wzrostu i zachowania komórek, dzięki czemu rozmiar mięśniaków się nie powiększa.
Regularna praktyka jogi przez ok. 6 miesięcy redukuje ból i nadmierne krwawienie podczas miesiączki. Zmniejsza to również ryzyko operacji. Asany polecane przy mięśniakach to wszystkie pozycje stojące, stanie na głowie, świeca, wiszenie na linach (najlepszy efekt odcięcia mięśniaków od dopływu krwi i odciążenie macicy) baddha konasana, supta baddha konasana, upavistha konasana, pozycje z rotacją kręgosłupa i pozycje wyprostne.
Wypadanie macicy
Do obniżania się narządu rodnego dochodzi wskutek rozciągnięcia mięśni pochwy, miednicy i odbytu.
Do przyczyn obniżenia się narządu rodnego możemy zaliczyć:
- trudny poród
- wiek menopauzalny
- dźwiganie ciężkich przedmiotów, również uprawianie sportu np. podnoszenia ciężarów
- uwarunkowania genetyczne
- otyłość
- długotrwałe zaparcia
Do najczęstszych objawów możemy zaliczyć:
- ból kręgosłupa
- częstomocz
- parcie na pęcherz
- uczucie ciężkości w podbrzuszu
- nietrzymanie gazów i stolca
- nietrzymanie moczu
- bolesne stosunki
- uczucie wysuwania się czegoś z pochwy
Symptomy obniżania się narządu rodnego mogą występować stopniowo lub pojawić się nagle u kobiet w okresie przekwitania w wyniku pogłębiającej się atrofii tkanek. Bardzo często, w początkowym stadium schorzenia, kobiety nie zwracają uwagi na pojawiające się dolegliwości. Dopiero w momencie gdy objawy stają się tak dokuczliwe, że wpływają na normalną aktywność życiową, decydują się na leczenie.
Joga ma wiele do zaoferowania w przypadku problemu wypadania macicy. Asany działają nie tylko na mięśnie, ale również na więzadła, powodując ich wzmocnienie. Wcześnie wykryte obniżenie macicy i zastosowanie odpowiednich ćwiczeń jogi daje możliwość całkowitej korekcji i powrót do właściwego ułożenia macicy. Szczególnie korzystne, przynoszące ulgę pozycje to:
- supta baddha konasana wykonywana z paskiem,
- stanie na głowie w wariantach z nogami ułożonymi jak w baddha konasanie lub upavistha konasanie
- świeca
- parivrttaikapada sirsasana
- setubandha sarvangasana
- upavistha konasana wykonywana z prostym kręgosłupem
- Pozycje stojące takie jak utthita trikonasana (trójkat) i parsvakonasana (kąt) powodują podciąganie macicy.
- Pozycje wyprostne działają, podciągając macicę poprzez kontrakcję podpierających ją wiązadeł. Skurcz mięśnia dźwigacza odbytu i innych mięśni miednicy jest maksymalny podczas wykonywania tych pozycji, w zakresie nie osiągalnym w innych ćwiczeniach.
- Janu sirsasana jest bardzo użyteczna we wzmocnieniu podparcia macicy i jej podciągnięciu ze względu na utrzymanie kręgosłupa w maksymalnej elongacji.
Macica sama w sobie nie jest sztywnym organem i posiada wrodzoną ruchomość, nie może być ona jednak nadmierna, zaś regularna praktyka jogi chroni przed jej występowaniem. U kobiet zdrowych, więzadła są silne i wytrzymują ciśnienie rosnące wewnątrz jamy brzusznej podczas kaszlu lub większego wysiłku (które powoduje popchnięcie narządów miednicy w dół). Celem praktyki jogi jest osiągnięcie podobnej siły u kobiet z wypadaniem macicy.
Wiele z podanych dolegliwości ginekologicznych można wyeliminować lub conajmniej złagodzić dzięki terapii jogą, jaką stosuję w moim gabinecie fizjoterapii Yoga Medica. Ćwiczenia muszą być odpowiednio dobrane i zindywidualizowane na potrzeby pacjentki, która zgłasza się z tego rodzaju problemem. Regularna praktyka jest w stanie niesamowicie podnieść jakość i komfort życia i sprawić, że będziesz znów mogła cieszyć się życiem.